تنبیه چیست و چه عوارضی دارد؟

تنبیه چیست و چه عوارضی دارد؟

تعريف نظري تنبيه :

 

تنبيه در لغت به معني آگاه كردن ، هشدار دادن به افراد در انجام يك رفتار نامطلوب

️😠😠😠😠😠

تعريف عملي تنبيه :

 

عبارت است از اعمال محرك آزار دهنده به دنبال يك رفتار نامطلوب براي كاهش احتمالي آن رفتار نامطلوب و يا از بين بردن آن

 

از عوارض جانبي نامطلوب تنبيه اين است كه احساس ناخوش آيند حاصل از تنبيه در لحظه تنبيه شدن از طريق شرطي شدن كلاسيك با شرايط تنبيهي و شخصي يا اشخاص تنبيه كننده تداعي مي شود و سبب انزجار تنبيه شونده از معلم يا تنبيه كننده مي گردد.

 

مشكل ديگر استفاده از روش تنبيه آن است كه تنبيه كردن امر مسري است . روانشناسي تربيتي با شواهدي نشان مي دهند كساني كه شاهد تنبيه شدن افراد توسط ديگران بوده اند در مواقع ديگر خـود بـه تنبيـه كسـاني ديگـري اقـدام كـرده انـد. و دانش آموزان تنبيه شده بعداً تنبيه كننده از آب در آمده اند. بنابرين معلمي كه در حضور جمع ، دانش آموزان را تنبيه مي كند به آنها آموزش پرخاشگري ميدهند.

 

بارها مشاهده شده است كه كودكاني كه مرتباً از پدر و مادر و آموزگار خود كتك ميخورند در غياب آنها به كتك زدن فرزندان كوچكتر مي پردازند. در آزمايش بر روي حيوانات ، نشان داده شده است كه بر اثر ضربه الكتريكي بر حيوانات آنها را به جان همديگر مي اندازد و به هم رفتار خصمانه انجام مي دهند.

 

از نظر اسكينر راه هايي وجود دارد كه مدام براي احتراز از تنبيه به آن متوسل ميشوند . شخص ممكن است به عوض انجام رفتار كه تنبيه به دنبال دارد به طريق ديگري به آن رفتار مي پردازد كه تنبيه به دنبال نداشته باشد، مانند خيال پردازي. همچنين شخص ممكن است با متوجه ساختن رفتار قابل تنبيه كه به چيزهايي كه نمي تواند تنبيه كننده باشند آن رفتار را جابجا سازد. مثلاً مي تواند نسبت به اشياء فيزيكي ، كودكان يا جانوران كوچك پرخاشگري كند. و يا شخص ممكن است كساني ديگري را كه رفتار قابل تنبيه انجام مي دهند ولي تنبيه نمي شوند مشاهده كند و به اين طريق خود را با آنها همانند مي سازد. همچنين شخص ممكن است رفتار ديگران را قابل تنبيه بداند و از اين راه تمايلات خود را فرافكني كند. علاوه بر اينها شخص كه به خاطر انجام رفتار تنبيه شده ممكن است با آوردن دليل براي خود با ديگران به منظور غير قابل تنبيه جلوه دادن رفتار خود دليل تراشي كند. مثل موقعي كه مي گويد كودك را به خاطر اصلاح او تنبيه مي كنند.

 

يكي ديگر از عوارض جانبي نامطلوب تنبيه و ساير روشهاي تنبيهي تغيير رفتار است كه اگر اين روشها ادامه يابد شخص تنبيه شده ممكن است به فرد تنبيه كننده حمله ور شود. علي رغم عوارض جنبي اين شيوه بايد اعتراف كرد كه معلميني كه دست به عمل تنبيه مي زنند دو دسته اند آنهايي كه به عوارض آن واقف اند و دسته ديگري كه به مفيد بودن آن معتقدند حتي در بسياري از اوقات از اعتقاد خود دفاع مي نمايند و اين شعار را هميشه مدنظر قرار مي دهند كه « جور استاد به از مهر پدر مي باشد »